Wespen koninginnen ontwaken, kunnen we een druk wespenjaar verwachten?

Na een kurkdroge winter en een warme start van maart, lijkt de natuur in Nederland weken voor te lopen op schema. Merijn Jansen, oprichter van het landelijk platform BeestjesKwijt, deelt zijn wespenvoorspelling voor 2026: "We zien begin maart al koninginnen ontwaken. Op basis van onze data verwachten we een vroeg seizoen, waarbij vooral woningen met moderne isolatie 'trekpleisters' worden voor nieuwe nesten."De winter van 2025/2026 was ideaal voor de wesp. Het was weliswaar koud in januari, maar over de hele linie zacht en vooral opvallend droog. "Droogte is de belangrijkste factor voor een koningin om te overleven," legt Merijn uit. "In een natte winter gaan ze vaak dood door schimmel. Nu zijn ze fit uit hun winterslaap gekomen en door de huidige temperaturen beginnen ze direct met het bouwen van hun eerste nesten."

De voorspelling voor dit jaar hangt af van de komende weken. Als het milde weer aanhoudt, hebben de nesten een enorme voorsprong. "Normaal zien we de eerste echte overlast pas eind juli, maar dit jaar kan dat al begin juli zijn," voorspelt Merijn. Toch houdt hij een slag om de arm: "Als we in maart of begin april nog nachtvorst of zware regenval krijgen, kunnen deze jonge nestjes massaal kapotgaan. De koningin staat er nu nog alleen voor. Het kan dus een recordjaar worden, of een jaar dat door het weer compleet in het water valt."

Veel mensen zoeken in hun tuin naar de bekende grijze 'papieren ballen', maar de werkelijkheid is anders. "Als we kijken naar de duizenden meldingen die jaarlijks via BeestjesKwijt binnenkomen, zien we een duidelijke trend," vertelt Merijn. "In de meeste gevallen zit het nest niet in een boom of struik, maar veilig en warm in de spouwmuur of achter een dakrand."Vooral de trend van woningisolatie speelt hierbij een rol. "Moderne isolatie houdt de warmte van de woning perfect vast. Een nest in een warme isolatielaag groeit harder dan een nest in een tochtig schuurtje. We zien dat wespen de open stootvoegen in de muur als directe ingang gebruiken. Mijn tip: plaats nu bijenbekjes (stootvoegroosters). Zo kan de muur ademen, maar komt er geen koningin binnen om haar nest rechtstreeks in je isolatie te bouwen."

Nu je deze week waarschijnlijk de tuin in gaat om alles zomerklaar te maken, kun je zelf al veel doen. “In het vroege voorjaar start een koningin met één klein nest. Dat eerste nest is vaak nog zichtbaar en kwetsbaar,” legt Merijn uit. “Kijk goed rond in je schuurtje, vogelhuisjes of onder afdakjes. Zie je een klein, grijs bolletje ter grootte van een golfbal? Dan zit daar meestal alleen de koningin.”Hij benadrukt dat dit het moment is waarop ingrijpen nog eenvoudig is. “Wordt zo’n startnest niet opgemerkt en zit het direct beschut, bijvoorbeeld achter een dakrand of in een kier richting de spouw, dan kan het in enkele weken uitgroeien tot een kolonie met honderden wespen. In dit vroege stadium kun je het nestje vaak nog veilig zelf wegvegen met een borstel of plamuurmes. Zo voorkom je dat een klein nest uitgroeit tot een serieus probleem.”